1919-ലെ ഇന്ത്യ സർക്കാർ നിയമം, മോണ്ടാഗ്യൂ–ചെൽംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങൾ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, ഭരണഘടനാപരമായ രംഗങ്ങളിൽ നടന്ന വലിയ മാറ്റങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ നിയമം നിലവിൽവന്നത്. രാജ്യത്തിനകത്തും വിദേശത്തും ശക്തമായ ദേശീയവാദ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ നൽകിയ നിർണായക പങ്കാളിത്തം എന്നിവയാണ് 1919ലെ ഭരണ പരിഷ്ക്കാരങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ച പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.

1917-ലെ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ ഓഗസ്റ്റ് പ്രഖ്യാപനം ഇന്ത്യയിൽ ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള ഭരണകൂടത്തിന്റെ ക്രമാനുഗതമായ വികസനം വാഗ്ദാനം ചെയ്തതോടെ ഇന്ത്യൻ ജനതയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതീക്ഷകൾ ശക്തമായി. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് 1919 ജൂണിൽ ഇന്ത്യ സർക്കാർ ബിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും 1919 ഡിസംബറിൽ രാജകീയ അംഗീകാരം ലഭിച്ചതും. ഇതിലൂടെ ഇന്ത്യയോടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണഘടനാനയം നിർണായകമായി മാറി.

നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ 

. ഈ നിയമം നിരവധി സുപ്രധാന ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകൾ അവതരിപ്പിച്ചു.  

• പ്രവിശ്യാതലത്തിൽ, ദ്വിഭരണം (Dyarchy) എന്ന പുതിയ ഭരണരീതി കൊണ്ടുവന്നു.

  •  ഇതനുസരിച്ച് പ്രവിശ്യാ വിഷയങ്ങളെ സംരക്ഷിത വിഷയങ്ങൾ (Reserved Subjects) എന്നും (e.g., police, justice, finance, land revenue)
  • കൈമാറിയ വിഷയങ്ങൾ (Transferred Subjects) (e.g., education, public health, agriculture, local self-government) എന്നും രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു.
• ധനം, നിയമവും ക്രമവും, നീതി, പോലീസ് എന്നിവ ഗവർണറുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലിന്റെയും നിയന്ത്രണത്തിൽ തുടർന്നു.
• വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുജനാരോഗ്യം, കൃഷി, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം എന്നിവ പ്രവിശ്യാ നിയമസഭകൾക്ക് ഉത്തരവാദികളായ ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർ കൈകാര്യം ചെയ്തു.

2. കേന്ദ്രതലത്തിൽ, ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി ദ്വിമണ്ഡല നിയമസഭ നിലവിൽ വന്നു.

• വിഷയങ്ങൾ കേന്ദ്ര പട്ടികയും പ്രവിശ്യ പട്ടികയുമായി വിഭജിച്ചു
• ശേഷിക്കുന്ന അധികാരങ്ങൾ ഗവർണർ ജനറലിന് നൽകി

3. ദ്വിമണ്ഡല കേന്ദ്ര നിയമസഭ

• സഭകൾ

  • കൗൺസിൽ ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ്
  • ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി
• ധനകാര്യത്തിൽ അസംബ്ലിക്ക് കൂടുതൽ പങ്കുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അന്തിമ അധികാരം ഗവർണർ ജനറലിനായിരുന്നു

4. വിപുലമായ വോട്ടവകാശം

• നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനം
• പ്രായപൂർത്തിയായ പുരുഷജനസംഖ്യയിലെ ഏകദേശം പത്തിലൊരാൾക്ക് വോട്ടവകാശം
• സമുദായ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പ്രത്യേക മണ്ഡലങ്ങൾ നിലനിർത്തി വിപുലപ്പെടുത്തി

5. ഗവർണർ ജനറലിന്റെ ശക്തമായ അധികാരങ്ങൾ

• നിയമനിർമ്മാണ, ധനകാര്യ, ഭരണാധികാരങ്ങൾ
• ബില്ലുകൾ നിഷേധിക്കാനും, ബജറ്റ് അംഗീകാരം നൽകാനുമുള്ള അധികാരം
  അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ ഓർഡിനൻസ് പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന അധികാരം 

നിയമത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ

ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ഗുണം അതിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ പുതുമകളിലായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് നയത്തിന്റെ ദീർഘകാല ലക്ഷ്യമായി ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള ഭരണകൂടം ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. നിയമസഭകൾ വികസിപ്പിക്കുകയും നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ദ്വിഭരണം പരിമിതികളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഇന്ത്യൻ നേതാക്കൾക്ക് ഭരണപരിചയം നേടാനുള്ള പരിശീലനവേദിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. പാർലമെന്ററി നടപടിക്രമങ്ങളും ഭരണചുമതലകളും അവർക്ക് നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാനായി.

1. ഉത്തരവാദ ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂട്ടത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

2. പ്രാദേശീകതലത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരെ മന്ത്രിമാരായി നിയമക്കുകയും, അതിവഴി ഭരണപരിചയം സമ്പാദിക്കുന്നതിനുള്ള സാഹചര്യവും ഉണ്ടായി.

3.  കേന്ദ്രത്തിലെ ദ്വിമണ്ധല സഭ എന്നത് ഒരു പുതിയ നിയമനിർമ്മാണ പരീക്ഷണമായിരുന്നു.

4. ഭരണത്തിലുള്ള ഇന്ത്യക്കാരുടെ പരിചയം പില്ക്കാല സ്വാതന്ത്ര്യ പോരാട്ടത്തെ ശക്തമാക്കുന്നതിന് സഹായിച്ചു.

5.  ഏകാധിപത്യഭരണത്തിൽനിന്നും ഭാഗീകമായ പ്രാതിനിധ്യ ഭരണത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം.

ദ്വിഭരണത്തിന്റെ ദോഷങ്ങളും പരാജയവും

എന്നാൽ ഈ നിയമത്തിന് ഗുരുതരമായ ദോഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ദ്വൈഭരണം സിദ്ധാന്തപരമായും പ്രായോഗികമായും പരാജയപ്പെട്ടു. വിഷയങ്ങളുടെ കൃത്രിമ വിഭജനം ഭരണകുഴപ്പങ്ങൾക്കും മന്ത്രിമാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾക്കും കാരണമായി. ധനകാര്യ നിയന്ത്രണം സംരക്ഷിത വകുപ്പുകളുടെ കൈകളിലായിരുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർക്ക് യഥാർത്ഥ അധികാരമില്ലാതെ ഉത്തരവാദിത്വം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഗവർണറുടെ അമിത അധികാരങ്ങളും ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദത്തിന്റെ ആധിപത്യവും റൗലറ്റ് നിയമം, ജാലിയൻവാലാ ബാഗ് കൂട്ടക്കൊല തുടങ്ങിയ സംഭവങ്ങളും ഈ സംവിധാനത്തെ കൂടുതൽ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തി.

1. തത്വാധിഷ്ഠിതമല്ലാത്ത ദ്വിഭരണം ഭരണപ്രക്രീയയെ യാന്ത്രികമായി വിഭജിച്ചു.

2.  യഥാർത്ഥ അധികാരമില്ലാതെ സിദ്ധമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ ധനകാര്യവിഭാഗത്തിന്റെ അശ്രിതരായി മന്ത്രിമാരംമാറ്റി

3.  ഗവർണറുടെ അമിതാധികാരം മന്ത്രിമാരെ ദുബലരാക്കി

4.  മന്ത്രിമാരും കാര്യനിർവഹണവിഭാഗവും തമ്മിൽ നിരന്തരം ഉരസലുകളുണ്ടായി

5.  ഉദ്യോഗസ്ഥ വൃന്ദം ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാരോട് നിഷേധാത്മകമായി പെരുമാറി

6. പാർലമെന്ററി സംവിധാനത്തിന്റെ മൌലീക തത്വമായ കൂട്ടുത്തരവാദിത്തം നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഈ നിയമം പരാജയപ്പെട്ടു..

7. റൗലറ്റ് നിയമം, ജാലിയൻവാലാ ബാഗ് കൂട്ടക്കൊല തുടങ്ങിയ നിഭാഗ്യകരമായ സംഭവങ്ങൾ നിയമത്തിന്റെ അന്തസിനെ ഹനിക്കുന്നതായി മാറി.

ഈ പരാജയങ്ങൾക്കിടയിലും, 1919-ലെ ഇന്ത്യ സർക്കാർ നിയമം ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഒരു അടിത്തറയായി മാറി. ഫെഡറൽ ആശയങ്ങൾ, വിഷയപട്ടികകൾ, ദ്വിസദസ നിയമസഭ, ഘട്ടംഘട്ടമായ ഉത്തരവാദിത്വഭരണം എന്നീ ആശയങ്ങൾ ഇതിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ചു. 1935-ലെ ഇന്ത്യ സർക്കാർ നിയമത്തിലും പിന്നീട് സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടനയിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയ നിരവധി ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകൾ 1919-ലെ ഭരണഘടനാ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.

• കേന്ദ്രഭരണകൂടവും പ്രാദേശിക ഭരണകൂടവും തമ്മിലുള്ള അധികാര വിബജനം നിലവിൽവന്നു.
• 1935-ലെ നിയമത്തിലൂടെ ഉത്തരവാദഭരണത്തെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്നതിനുള്ള നിമിത്തമായി ഈ നിയമം മാറി
• നിയമനിർമ്മാണസഭയിലെ ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ, കമ്മിറ്റികളുടെ രൂപീകരണം, ബജറ്റ് തയ്യാറാക്കൽ എന്നിവയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.
• ഭരണഘടനാ നിർമ്മാതക്കൾക്ക് ഭരണപരിചയം നേടിക്കൊടുക്കാൻ സഹായകമായി.

ഇങ്ങനെ, ഇന്ത്യ സർക്കാർ നിയമം, 1919, കോളനിയൽ സ്വേച്ഛാധിപത്യവും ജനാധിപത്യ സ്വയംഭരണവും തമ്മിലുള്ള ഒരു പാലമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടനയ്ക്ക് ശക്തമായ അടിത്തറ ഒരുക്കുകയും ചെയ്തു.