ഭരണഘടനയുടെ അന്തസത്തയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന നിർണായക സ്ഥാപനങ്ങളാണ് ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ. തുറന്ന സമീപനം, നീതി, ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവയുടെ കാവൽക്കാരായി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ജനാധിപത്യ ഭരണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഭരണഘടനയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് അധികാരം നേടുകയും രാജ്യത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ, ഭരണ ഘടനകളുടെ അടിത്തറയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭരണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, ധനകാര്യം, സിവിൽ സർവീസുകൾ, രാജ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങളും ഫെഡറൽ സന്തുലിതാവസ്ഥയും ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയാണ് അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്. അവയുടെ നിലനിൽപ്പ്, അധികാരങ്ങൾ, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ, സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയെല്ലാം ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഭരണകൂട മന്ത്രാലയങ്ങളിലുടനീളം പരിശോധനകളും സന്തുലിതാവസ്ഥയും നൽകുന്നതിലൂടെ ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ മൗലികാവകാശങ്ങളും നിയമവാഴ്ചയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം പൊതുഭരണത്തിൽ സുതാര്യത, ഉത്തരവാദിത്തം, നീതി എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് പ്രാഥമിക ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ.

അതിനാൽ, സ്ഥാപനപരമായ സ്ഥിരതയിൽ നിന്നും ജനാധിപത്യ പ്രവർത്തനം രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്ന് മുക്തമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ നിന്നുമാണ് അവയുടെ മൂല്യം ഉണ്ടാകുന്നത്.

ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സവിശേഷതകൾ

• ഭരണഘടനയാൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. അവയുടെ സ്ഥാപനവും ശാക്തീകരണവും ഭരണഘടനയിൽ പ്രത്യേകമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അവയെ ഭരണത്തിന്റെ അവശ്യ ഘടകങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നു.
• സ്വയംഭരണവും സ്വാതന്ത്ര്യവും. രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ തടയുന്നതിനായി, ഭരണഘടന ഈ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് നിശ്ചിത കാലാവധി, തൊഴിൽ സുരക്ഷ, ശമ്പള സംരക്ഷണം എന്നിവ ഉറപ്പുനൽകുന്നു.
•  നിയമനിർമ്മാണ സഭയോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം. സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ (സിഎജി പോലുള്ളവ) പാർലമെന്റിന് നേരിട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു, ഇത് ജനാധിപത്യ ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
• സ്ഥിരവും തുടർ സ്ഥാപനങ്ങളും. സാധാരണ നിയമനിർമ്മാണത്തിലൂടെ അവ റദ്ദാക്കാനോ ഗണ്യമായി മാറ്റാനോ കഴിയില്ല; ഏതൊരു മാറ്റത്തിനും ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ആവശ്യമാണ്.
• നിർവചിക്കപ്പെട്ട അധികാരങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഭരണം (ഇസിഐ), പബ്ലിക് സർവീസ് റിക്രൂട്ടിംഗ് (യുപിഎസ്‌സി), സാമ്പത്തിക ഓഡിറ്റുകൾ (സിഎജി) തുടങ്ങിയ അവയുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെ ഭരണഘടന കൃത്യമായി നിർവചിക്കുന്നു.
• ജനാധിപത്യം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പങ്ക്. സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ, വിഭവങ്ങളുടെ തുല്യമായ വിതരണം, ദുർബലരായ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കൽ, മെറിറ്റ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സർക്കാരിൽ സുതാര്യത നിലനിർത്തൽ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നു.
• നിയമവാഴ്ച ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുക. ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തീരുമാനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ അനിവാര്യതകളേക്കാൾ ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളാൽ ബന്ധിതവും പ്രചോദിതവുമാണ്.

ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വഭാവ സവിശേഷതകളും സംഭാവനയും

ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കാവൽക്കാരായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഇനിപ്പറയുന്നവയിലൂടെയാണ്:

• നിഷ്പക്ഷ ഭരണം: ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ പക്ഷപാതമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകളുടെ ഏകീകൃതവും നീതിയുക്തവുമായ വ്യാഖ്യാനം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
• മൗലികവും സാമൂഹിക-സാമ്പത്തികവുമായ അവകാശങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം: പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, ന്യൂനപക്ഷ കമ്മീഷനുകൾ ദുർബല വിഭാഗങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും സാമൂഹിക നീതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും സഹായിക്കുന്നു.
• ഫെഡറൽ ബാലൻസ് ഉറപ്പാക്കൽ: ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ, ജിഎസ്ടി കൗൺസിൽ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ സഹകരണ ഫെഡറലിസം സാധ്യമാക്കുന്നു.
• പൊതു സാമ്പത്തിക ഉത്തരവാദിത്തം: പൊതു ഫണ്ടുകൾ സുതാര്യമായും ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെയും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് സിഎജി ഓഡിറ്റുകൾ ഉറപ്പാക്കുന്നു.
• പ്രൊഫഷണൽ ഭരണം: യുപിഎസ്‌സി കാര്യക്ഷമവും നിഷ്പക്ഷവുമായ ഉദ്യോഗസ്ഥ പ്രവർത്തനം ഉറപ്പാക്കുന്നു.

 സ്വയംഭരണം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നതിലൂടെ ഭരണഘടനാ തത്വങ്ങൾ മാനിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നും; ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങളെ സേവിക്കുന്നതിൽ ശക്തവും വിശ്വസനീയവും ഫലപ്രദവുമായി തുടരുന്നുവെന്നും ഉറപ്പാക്കുന്നു.